Λόγος Συμποσίου

Το θέμα της παρούσας Μπιενάλε, «ένας πολύχρωμος κόσμος και ένα κοινό μέλλον» επιχειρεί να συνδέσει τον κόσμο της τέχνης με κυρίαρχο στοιχείο της το χρώμα που ομορφαίνει την ζωή μας και ενεργοποιεί το συναίσθημα μας, με την επιθυμία και την προοπτική ενός καλύτερου κοινού μέλλοντος, με εξέχοντα (dominant) χαρακτηριστικά την ανεμπόδιστη επικοινωνία, τον σεβασμό και την κατανόηση μεταξύ ανθρώπων διαφορετικών εθνοτήτων, φυλών, θρησκειών και πολιτισμών.

Ποια όμως είναι η επίδραση της ύπαρξης των χρωμάτων στην ζωή του ανθρώπου. Έχετε άραγε σκεφθεί ποτέ πώς θα ήταν ο κόσμος χωρίς την ποικιλία των χρωμάτων που μπορούμε να απολαύσουμε γύρω μας, πόσο αλήθεια άσχημη, μίζερη, χωρίς ελπίδα και αισιοδοξία θα ήταν η ζωή μας χωρίς χρώμα.

Το χρώμα λοιπόν, όπως είναι φυσικό, έπαιζε πολύ σημαντικό ρόλο και στην ζωγραφική και γλυπτική των αρχαίων Ελλήνων. Μαζί με το γραμμικό σχέδιο και τη φωτοσκίαση έδιναν σάρκα και οστά σε κάθε ζωγραφική δημιουργία. Με τη βοήθεια του χρώματος ξεχώρισαν τις γυναικείες μορφές από τις ανδρικές καλύπτοντας τα γυμνά μέρη των γυναικών με λευκό και των ανδρών με υπομέλαν, καστανό χρώμα. Στα τέλη του 5ου αιώνα π.χ. , οι Έλληνες μπόρεσαν να μιμηθούν τέλεια τη φύση και να φτιάξουν έργα στα οποία ήταν κυρίαρχες η ψευδαίσθηση και η οφθαμαπάτη. Αυτό το κατάφεραν με τη χρήση σκιάς που έδινε στις μορφές τους πλαστικότητα αλλά και με το χρώμα, καθώς με μεγάλη δεξιότητα πέτυχαν αξιοθαύμαστη διαβάθμιση των χρωματικών τους αποχρώσεων.  

Εκτός του ότι αρκετά από τα χρησιμοποιούμενα χρώματα συνέβαινε να έχουν και θεραπευτικές ιδιότητες, σε πολλές δημιουργίες των αρχαίων, όπως ταπεινά ειδώλια αλλά και μεγαλόπρεποι ναοί και σπουδαία μαρμάρινα αγάλματα, χρησιμοποιούνταν έντονα χρώματα καθώς οι αρχαίοι ήξεραν ότι η απόσταση, όπως και ο χρόνος, εξασθενεί τον τόνο των χρωμάτων. Για το λόγο αυτό πολύ συχνά οι δημιουργίες της μεγάλης πλαστικής σε μάρμαρο έφεραν τελείως αντιρεαλιστικά χρώματα. Ο περίφημος αρχαίος Έλληνας γλύπτης Πραξιτέλης ανέθετε τον χρωματισμό των έργων του στον επίσης γνωστό ¨Ελληνα ζωγράφο της αρχαιότητας , τον Νικία, τον οποίο εκτιμούσε βαθύτατα για την ποιότητα των έργων του. ¨Όπως δε προκύπτει από την ανάγνωση αρχαίων κειμένων όταν ρωτούσαν τον Πραξιτέλη ποιες από τις μαρμάρινες δημιουργίες του θεωρούσε ως τις σημαντικότερες, υποδείκνυε αυτές στις οποίες είχε επέμβει ζωγραφικά ο Νικίας. Δυστυχώς όταν βρισκόμαστε σήμερα μπροστά από έναν αρχαίο ναό ή περιεργαζόμαστε μαρμάρινα αγάλματα δεν μπορούμε να απολαύσουμε όπως οι αρχαίοι την ποικιλία και ζωηρότητα των χρωμάτων τους, διότι αυτά έχουν πλέον χαθεί οριστικά.

Όπως όλοι γνωρίζουμε η χρήση του χρώματος και η χρωματική ποικιλία στα έργα τέχνης εξακολουθεί να είναι το ίδιο σημαντική και στα σύγχρονα έργα τέχνης στα περισσότερα των οποίων αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της καλλιτεχνικής τους αξίας.

Η τέχνη όμως εκτός από την επίδραση της στο συναίσθημα και στην καλαισθησία του ανθρώπου αποτελεί και έναν πολύ αποτελεσματικό δίαυλο επικοινωνίας, επαφής και παραγωγικής συνεργασίας των λαών.

Αναμφισβήτητα η τέχνη μεταφέρει γνώση, υψηλές αξίες, διευρύνει το οπτικό πεδίο των ανθρώπων και μας κάνει καλύτερους και αποτελεσματικότερους. Ανατρέχοντας στους πίνακες, στα γλυπτά και γενικά στα έργα τέχνης, κανείς μπορεί να αντλήσει χρήσιμες πληροφορίες και να έχει εικόνα για την εξέλιξη της ανθρωπότητας στους αιώνες. Η τέχνη χωρίς προκαταλήψεις και εγκλωβισμούς, μπορεί να εκπαιδεύσει προκειμένου να δημιουργήσει ολοκληρωμένους πολίτες με ευαισθησία για τις αισθητικές μορφές, για αυτά που τρέφουν την ψυχή και προσφέρουν μια άλλη καλύτερη ποιότητα ζωής.

Μέσω της καλλιτεχνικής επαφής και επικοινωνίας των καλλιτεχνών παγκοσμίως, της ανταλλαγής ιδεών, καλλιτεχνικών ερεθισμάτων και προβληματισμών και των συνακόλουθων ωσμώσεων οι λαοί έρχονται σε επαφή, γίνονται δημιουργικές συνεργίες και καλλιεργείται το πνεύμα αλληλοκατανόησης και της συνεργασίας, αναγκαία προϋπόθεση για την πρόοδο και την ευημερία της ανθρωπότητας.

Τα έργα τέχνης και η τέχνη γενικότερα επεκτείνει και ενισχύει τον πολιτισμικό πλουραλισμό, την πολυφωνία και την ελεύθερη πηγαία έκφραση. Η σύγχρονη πολυπολιτισμική κοινωνία στην οποία χωρίς καμία αμφιβολία ανθεί και αναπτύσσεται η τέχνη αποτελεί αντίβαρο στα στερεότυπα στις προκαταλήψεις και στο ρατσισμό. Διευρύνει τον δημοκρατικό πλουραλισμό γιατί δίνει την δυνατότητα να συμβιώνουν αρμονικά άνθρωποι διαφορετικής προέλευσης, φυλής και θρησκείας διατηρώντας ταυτόχρονα τα ιδιαίτερα γνωρίσματά τους, όπως γλώσσα, ήθη, έθιμα, αξίες κ.λ.π.). Ο πολιτισμικός πλουραλισμός που ενισχύεται από την τέχνη αποτελεί το μοναδικό ασφαλές πλαίσιο προόδου και ευημερίας στην εποχή της παγκοσμιοποίησης γιατί προωθεί την ειρήνη, την συνεργασία και την αλληλοκατανόηση, στηρίζει τις πολιτιστικές ανταλλαγές, ενισχύει τον καθολικό ανθρωπισμό και καλλιεργεί πνεύμα γόνιμου διεθνισμού και κοσμοπολιτισμού. Προωθεί την δημοκρατική συμπεριφορά και τον αλληλοσεβασμό των ανθρώπων, συμβάλει στην συνεκτικότητα των κοινωνιών και συντελεί στη γενικότερη οικονομική, πολιτιστική και επιστημονική πρόοδο.

Ο γνωστός φιλόσοφος Marcuse μιλώντας για την τέχνη είπε τα εξής «Ίσως τελικά η υψηλή σημασία της τέχνης να είναι το όνειρο και η ουτοπία. Να είναι η απεικόνιση ενός νέου κόσμου». Το όνειρο ενός καλύτερου, πιο ειρηνικού, πολύχρωμου, πολυφωνικού, κοινού μέλλοντος για όλους τους ανθρώπους χωρίς διακρίσεις, καλούμαστε όλοι εμείς οι καλλιτέχνες από κάθε γωνιά της γής να προωθήσουμε ώστε να γίνει πραγματικότητα.

Η σημερινή 8η Μπιενάλε ας αποτελέσει έναν καλό οιωνό, όπως θα έλεγαν και οι αρχαίοι Έλληνες, ότι το κοινό ελπιδοφόρο μέλλον δεν είναι μακριά και η συμμετοχή μας σ’ αυτή είναι σίγουρα ένα σημαντικό βήμα προς την επίτευξη του κοινού μας στόχου.

Ας ενώσουμε τις δυνάμεις μας να φέρουμε το κοινό μας πολύχρωμο μέλλον πιο κοντά μας.  

The theme of this year’s Biennale “a colorful world and a shared future” attempts to connect the world of art, whose dominant element is color which embellishes our lives and activates our emotion, with the wish and the prospect of a better common future, whose prevailing characteristics are unimpeded communication, mutual respect and understanding among people of different ethnicities, tribes, religions and cultures.

   What is the impact of the existence of color in people’s lives? Have you ever considered what the world would be like without the variety of colors we can enjoy around us? Really, how ugly, miserable, hopeless and without optimism life would be without color!

   Color, thus, played a very important role both in the painting as well as in the sculpture of the ancient Greeks. Along with linear drawing and shading, it gave flesh and bone to every painting creation of theirs. With the help of the color they distinguished female figures from the male ones covering the naked parts of the women with white color and those of men with submand, brown color. In the end of the 5th century B.C ,Greeks, could imitate nature perfectly and make works of art in which illusion and optical illusion were dominant. This was achieved not only with the use of shading which gave their figures plasticity but also with color which they used skillfully enough to achieve an admirable grading of their color shades.

   Apart from the fact that a lot of the colors in use also happened to have therapeutical properties, in many ancient creations such as humble figurines as well as magnificent temples and great marble statues, intense colors were used because ancient people knew that distance as well as time could discolor the tone of colors. This is why very often the creations of the great plastic in marble brought completely unrealistic colors. The well known ancient Greek sculptor Praxitelis assigned the coloring of his works to the also famous ancient Greek painter Nikias, whom he deeply admired for the quality of his work. As can be seen from the reading of ancient texts, when Praxitelis was asked which of his marble creations he considered to be the most important ones, he suggested those which Nikias had painted .Unfortunately when we find ourselves in front of ancient temples or when we look at marble statues we cannot enjoy, as ancient people did, the variety and the vividness of their colors because they have not been preserved and have been disappeared as time has gone by.

   As we all know the use of color and its varieties in works of art is also important in contemporary works of art and in most of them it constitutes the decisive factor of their artistic value.

   Art not only affects our feelings and aesthetic quality but it is also a very effective channel of communication, contact and productive cooperation among peoples.

   Undoubtedly art carries knowledge, high values, broadens people’s field of view and makes us better and more effective. Looking back at paintings, sculptures and generally at works of art, one can draw useful information and have an insight into the evolution of mankind over the centuries. Art without prejudice and entrapments can educate in order to create integrated citizens with sensitivity to aesthetic forms and to all those things which nourish our soul and offer a higher quality of life.

   Through the artistic contact and communication of artists globally, the exchange of ideas, of artistic stimuli and reflections and the resulting fermentations, people come into contact , creative collaborations take place and the idea of mutual understanding and working together is cultivated a precondition for progress and prosperity of humanity.

   Artworks and art in general expands and enhances cultural pluralism, as well as free spontaneous expression. Contemporary multicultural society ,in which undoubtedly art is blooming and developing, is counterbalance to stereotypes in prejudice and racism. It broadens democratic pluralism as it enables people of different origins, tribes and religions to coexist harmoniously while preserving their special features such as language, customs, traditions, values e.t.c.. Art-enhanced cultural pluralism is the only safe framework for progress and prosperity in the era of globalization as it promotes peace, cooperation and mutual understanding. It also supports cultural exchanges, strengthens universal humanism and fosters the spirit of fertile internationalism and cosmopolitanism. It promotes democratic behavior and mutual respect for people, contributes to the cohesion of societies as well as to the overall economic, cultural and scientific progress.

   The well- known philosopher Marcuse speaking of art, said: “Perhaps the ultimate meaning of art is dream and utopia. It might be the depiction of a new world”. We, the artists from every corner of the earth, are invited to promote the dream of a better, more peaceful, more colorful, polyphonic, common future for all people without discrimination and help it become a reality.

   Let us all wish that today’s 8th Biennale will be a good omen, as ancient Greeks would say, that a common hopeful future is not far away and our participation in it is definitely an important step towards the achievement of our common goal.

Let us join our forces to bring our common colorful future closer to us.